Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 13

Pṛthivyāyāma-vistara (Extent and Divisions of the Earth) / पृथिव्यायामविस्तरः

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः / इज्यायुधवणिज्याभिर्वर्त्तयन्तो व्यवस्थिताः

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāśca bhāgaśaḥ / ijyāyudhavaṇijyābhirvarttayanto vyavasthitāḥ

In the middle dwell brāhmaṇas, kṣatriyas, vaiśyas, and śūdras, each in their allotted portions. They live established in their duties—worship and sacrifice, the bearing of arms, and trade.

brāhmaṇāḥBrahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
kṣatriyāḥKshatriyas
kṣatriyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootkṣatriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
vaiśyāḥVaishyas
vaiśyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootvaiśya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
madhyein the middle
madhye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
śūdrāḥShudras
śūdrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; list item)
TypeNoun
Rootśūdra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
bhāgaśaḥin divisions/portion-wise
bhāgaśaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootbhāgaśas (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) 'by portions/according to divisions'
ijyā-yudha-vaṇijyābhiḥby worship, arms, and trade
ijyā-yudha-vaṇijyābhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootijyā (प्रातिपदिक) + yudha (प्रातिपदिक) + vaṇijyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (copulative: worship + weapons + trade)
varttayantaḥcarrying on/engaging in
varttayantaḥ:
Karta (कर्ता/Doer; participial predicate)
TypeVerb
Rootvarttayant (कृदन्त; causative present participle from √vṛt 'to turn/act' → vartayati)
Formवर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि (active)
vyavasthitāḥare established/are arranged
vyavasthitāḥ:
Kriyā (क्रिया/Predicative state)
TypeAdjective
Rootvyavasthita (कृदन्त; √sthā 'to stand' with vi+ava)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) used adjectivally/predicatively