Shloka 51
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
उत्तराः कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः / गन्धमादनपर्श्वे तु परैषापरगण्डिका
Transliteration
uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ / gandhamādanaparśve tu paraiṣāparagaṇḍikā
Translation
To the north are the Uttara-Kurus, an abode sustained by earned merit; beside Mount Gandhamādana lie Paraiṣā and Aparagaṇḍikā.
Word by Word
उत्तराःnorthern
उत्तराः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दिशावाचक विशेषण
कुरवःKurūs
कुरवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (जनपद/जननाम)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक
कृतपुण्यप्रतिश्रयाःhaving a refuge/abode of acquired merit
कृतपुण्यप्रतिश्रयाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत + पुण्य + प्रतिश्रय (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (कृतपुण्यस्य प्रतिश्रयः इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying Kurus)
गन्धमादनपर्श्वेon the side of Gandhamādana (mountain)
गन्धमादनपर्श्वे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगन्धमादन + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (गन्धमादनस्य पार्श्वे); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
परैषाthis (one) beyond/farther
परैषा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर + एषा (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
अपरगण्डिकाAparagaṇḍikā (a region)
अपरगण्डिका:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअपर + गण्डिका (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (प्रदेश/भूमिनाम)