Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 41
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
वर्णाश्रमाचारयुक्ताः प्लक्षद्वीपे प्रजाः कृताः / प्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु शाकद्वीपान्तिकेषु वै
Transliteration
varṇāśramācārayuktāḥ plakṣadvīpe prajāḥ kṛtāḥ / plakṣadvīpādiṣu tveṣu śākadvīpāntikeṣu vai
Translation
In Plakṣadvīpa the peoples were established, endowed with the observances of varṇa and āśrama; and so too in these islands beginning with Plakṣadvīpa, near to Śākadvīpa.
Word by Word
वर्ण-आश्रम-आचार-युक्ताःendowed with the conduct of varṇa and āśrama
वर्ण-आश्रम-आचार-युक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त)
Formसमास (बहुपद-तत्पुरुष; ‘वर्णाश्रमाचारैः युक्ताः’); कृदन्त (P.P.P. of √युज्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्लक्ष-द्वीपेin Plakṣadvīpa
प्लक्ष-द्वीपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: प्लक्षनामकः द्वीपः); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
कृताःwere made/constituted
कृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/कर्मणि भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; implied passive ‘were made/constituted’
प्लक्ष-द्वीप-आदि-षुin Plakṣadvīpa and the others
प्लक्ष-द्वीप-आदि-षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अव्ययीभावार्थ ‘प्लक्षद्वीपादयः’); पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (Particle/निपात)
एषुin these
एषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
शाक-द्वीप-अन्तिकेषुin those near Śākadvīpa
शाक-द्वीप-अन्तिकेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाकद्वीप (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शाकद्वीपस्य अन्तिकाः ‘near Śākadvīpa’); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (Emphatic particle/निपात)