Shloka 27
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
तस्मादेते हि पितर आर्तवा इति नः श्रुतम् / मन्वन्तरेष्विह त्वेते स्थिताः कालभिमानिनः
Transliteration
tasmādete hi pitara ārtavā iti naḥ śrutam / manvantareṣviha tvete sthitāḥ kālabhimāninaḥ
Translation
Therefore we have heard that these Pitṛs are called the Ārtavas; through the Manvantaras they abide here, bearing the authority of Kāla, Time.
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान/from/therefore)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
पितरःPitṛs/ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
आर्तवाःseasonal ones
आर्तवाः:
Karta (कर्ता/predicative)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इतिthus (as)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative marker)
नःof us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
श्रुतम्has been heard
श्रुतम्:
Kriya (क्रिया/impersonal predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृत्) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle) प्रयोगः; अर्थः ‘heard/has been heard’
मन्वन्तरेषुin the Manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikarana (अधिकरण/in)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (adversative/emphatic particle)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
स्थिताःare stationed/abide
स्थिताः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृत्) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
कालाभिमानिनःthose identifying with Time
कालाभिमानिनः:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootकाल + अभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘time’ + ‘self-identifying/proud’)