Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 40
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
आयुषो महिषः पुत्रः सहसो नाम तत्सुतः / पाकयज्ञेष्वभीमानी सोग्निस्तु सहसः स्मृतः
Transliteration
āyuṣo mahiṣaḥ putraḥ sahaso nāma tatsutaḥ / pākayajñeṣvabhīmānī sognistu sahasaḥ smṛtaḥ
Translation
Āyu’s son is Mahiṣa, and his son is named Sahasa. In the pākayajñas, the presiding Agni is remembered as Sahasa.
Word by Word
आयुषःof Āyus
आयुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; genitive
महिषःMahiṣa (name)
महिषः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
सम्बन्ध/अभेद (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सहसःSahasa (name)
सहसः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper name
नामnamed
नाम:
सम्बन्धसूचक (Naming particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable used to indicate naming)
तत्-सुतःhis son
तत्-सुतः:
सम्बन्ध/अभेद (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) = 'his son'
पाक-यज्ञेषुin the pāka-sacrifices
पाक-यज्ञेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाक (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; तत्पुरुष (determinative) 'pāka-type sacrifices'; locative plural
अभीमानीpresiding (as the deity)
अभीमानी:
विशेषण (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-मानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; 'presiding/identifying oneself with'
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
सहसःof Sahasa
सहसः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; genitive
स्मृतःis called/remembered
स्मृतः:
क्रिया (Predicative verbal/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) used predicatively = 'is said/remembered as'