Shloka 22
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
सम्राडग्नमुखानष्टौ उपतिष्ठन्ति तान् द्विजान् / परिषत्पवमानस्तु द्वितीय सो ऽनुदिश्यते
Transliteration
samrāḍagnamukhānaṣṭau upatiṣṭhanti tān dvijān / pariṣatpavamānastu dvitīya so 'nudiśyate
Translation
Before Samrāḍagni, eight fires stand in attendance upon those twice-born; and Pariṣatpavamāna is designated as the second anudiśya.
Word by Word
सम्राट्-अग्नि-मुखान्beginning with Samrāṭ-Agni
सम्राट्-अग्नि-मुखान्:
विशेषण (to तान्/द्विजान्)
TypeAdjective
Rootसम्राट् (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (‘having Samrāṭ-Agni as the first/at the head’)
अष्टौeight
अष्टौ:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक
उपतिष्ठन्तिattend/stand by
उपतिष्ठन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + उप
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तान्those
तान्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
द्विजान्twice-born (Brahmins)
द्विजान्:
कर्म (Object; apposition to तान्)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
परिषत्-पवमानःPariṣat-Pavamāna (name)
परिषत्-पवमानः:
कर्ता (Subject; item being listed)
TypeNoun
Rootपरिषत् (प्रातिपदिक) + पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’, शानच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (name/title)
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध/निपात (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: ‘indeed/and’)
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
विशेषण (to सः)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe/that one
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुदिश्यतेis indicated/assigned
अनुदिश्यते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√दिश् (धातु) + अनु
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)