Shloka 82
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
दिशः पत्न्यः स्मृतास्तस्य स्वर्गश्चापि सुतः स्मृतः / अग्रा तनुः सप्तमी या दीक्षितो ब्राह्मणः स्मृतः
Transliteration
diśaḥ patnyaḥ smṛtāstasya svargaścāpi sutaḥ smṛtaḥ / agrā tanuḥ saptamī yā dīkṣito brāhmaṇaḥ smṛtaḥ
Translation
His wives are remembered as the Directions, and his son is also known as Svarga, Heaven. The seventh form, called Agrā, is said to be a brāhmaṇa consecrated by dīkṣā.
Word by Word
दिशःdirections
दिशः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पत्न्यःwives
पत्न्यः:
समानााधिकरण (Apposition to दिशः)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्मृताःare said/remembered (as)
स्मृताः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘are remembered/said’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
स्वर्गःSvarga (heaven)
स्वर्गः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle; also/indeed)
सुतःson
सुतः:
समानााधिकरण (Apposition to स्वर्गः)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
स्मृतःis said/remembered (as)
स्मृतः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
अग्राforemost, first
अग्रा:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifies तनुः)
तनुःbody/form
तनुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सप्तमीseventh
सप्तमी:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)
याwhich (she)
या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम
दीक्षितःinitiated
दीक्षितः:
विशेषण (Adjectival to ब्राह्मणः)
TypeAdjective
Rootदिक्ष्/दीक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘initiated/consecrated’
ब्राह्मणःBrāhmaṇa
ब्राह्मणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
स्मृतःis said/remembered (as)
स्मृतः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः, पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्