Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 66
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
एकाकी चश्चरत्येष सूर्यो ऽसौ रुद्र उच्यते / सूर्यस्य यत्प्रकाशेन वीक्षन्ते चक्षुषा प्रजाः
Transliteration
ekākī caścaratyeṣa sūryo 'sau rudra ucyate / sūryasya yatprakāśena vīkṣante cakṣuṣā prajāḥ
Translation
This Sun moves on alone; therefore it is called Rudra. By the Sun’s radiance, beings behold with their eyes.
Word by Word
एकाकीsolitary, alone
एकाकी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएकाकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (adjective)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction/particle)
चरतिmoves, wanders
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Pratipadya/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
यत्by which
यत्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
प्रकाशेनby (his) light
प्रकाशेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
वीक्षन्तेthey see
वीक्षन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चक्षुषाwith the eye
चक्षुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
प्रजाःcreatures, subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन