Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 75
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
आद्य एष गणः प्रोक्तः पितॄणाममितौजसाम् / भावयन्सर्वलोकान्वै स्थित एष गणः सदा
Transliteration
ādya eṣa gaṇaḥ proktaḥ pitṝṇāmamitaujasām / bhāvayansarvalokānvai sthita eṣa gaṇaḥ sadā
Translation
This is declared the first host among the Pitṛs of immeasurable might; ever established, this host continually sustains and quickens all the worlds.
Word by Word
आद्यःfirst; primordial
आद्यः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
एषःthis
एषः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
गणःgroup; class
गणः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
प्रोक्तःhas been declared
प्रोक्तः:
विधेय (Predicate/State)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle—क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितॄणाम्of the Fathers (Pitṛs)
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
अमित-ओजसाम्of (those) of immeasurable vigor
अमित-ओजसाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक) + ओजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग-आश्रित बहुव्रीह्यर्थे गुणवाचक-समासपद (adjectival compound), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
भावयन्causing to flourish; sustaining
भावयन्:
कर्ता (Kartā/Agent; participial)
TypeVerb
Rootभू (धातु) [भावयति—णिच् causative] + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (Present active participle—शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्व-लोकान्all worlds
सर्व-लोकान्:
कर्म (Karman/Object)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
वैindeed
वै:
सम्बन्धसूचक (Particle/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
स्थितःis established; stands
स्थितः:
विधेय (Predicate/State)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle—क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गणःgroup
गणः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सदाalways
सदा:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)