Shloka 2
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
मेनायां पितृकन्यायां जनयञ्छैलराट् स्वयम् / के वै ते पितरो नाम येषां मेना तु मानसी
Transliteration
menāyāṃ pitṛkanyāyāṃ janayañchailarāṭ svayam / ke vai te pitaro nāma yeṣāṃ menā tu mānasī
Translation
In Menā, the daughter of the Pitṛs, the king of mountains himself begot offspring. Who indeed are those Pitṛs, and what are their names, of whom Menā is said to be a mind-born daughter?
Word by Word
मेनायाम्in Menā
मेनायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेनā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
पितृ-कन्यायाम्in the daughter of (her) father
पितृ-कन्यायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘पितुः कन्या’; अधिकरण
जनयन्begetting / generating
जनयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शैल-राट्the mountain-king (Himālaya)
शैल-राट्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक) + राट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘शैलानां राट्’ (king of mountains)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः-प्रयोग (emphatic ‘himself’)
केwho (are)
के:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed/for sure)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (genitive), बहुवचन; पुरुष-सर्वनाम
पितरःfathers / ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न/उल्लेखार्थक-निपात (‘by name/indeed’)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
मेनाMenā
मेना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमेनā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषणार्थक-निपात (but/indeed)
मानसीmental / mind-born
मानसी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘मेना’)