Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 89
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति / अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः
Transliteration
prajā hyupahatāstasya brahmaṇā kāraṇaṃ prati / apatyamasya dāreṣu sveṣu mābhūnmahātmanaḥ
Translation
His people were stricken due to a cause proceeding from Brahmā; therefore it was ordained that the great-souled one should have no offspring from his own wives.
Word by Word
प्रजाःcreatures/subjects
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis/causal)
उपहताःafflicted, harmed
उपहताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-हन् (धातु) → उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; प्रजाः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तस्यof him
तस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (here) Brahmā (agent)
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
प्रतिtowards, with respect to
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्ग/संबन्धबोधक-अव्यय (towards/with regard to)
अपत्यम्offspring
अपत्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्यof this man/of him
अस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
दारेषुamong the wives/in the wives
दारेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्वेषुin his own
स्वेषु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; आत्मीयवाचक (reflexive possessive)
माnot (prohibitive)
मा:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (prohibitive particle)
अभूत्may it not be / did not occur (prohibitive)
अभूत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकारः (Aorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; मा + लुङ् = prohibitive (may it not be)
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्