Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 61
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः / गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्
Transliteration
provāca dīrghatamasaṃ krodhātsaṃraktalocanaḥ / gamyāgamyaṃ na jānīṣe godharmātprārthayansruṣām
Translation
With eyes reddened by wrath, he spoke to Dīrghatamas: “You do not know what is fit and unfit; invoking the dharma of the cow, you beg from women.”
Word by Word
प्रोवाचsaid, spoke forth
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
दीर्घतमसम्Dīrghatamas (name)
दीर्घतमसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदीर्घतमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
क्रोधात्from anger, out of wrath
क्रोधात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
संरक्त-लोचनःred-eyed
संरक्त-लोचनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंरक्त (कृदन्त/विशेषण) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः—‘संरक्तं लोचनं यस्य’ (having reddened eyes)
गम्य-अगम्यम्what is permissible and impermissible to go to
गम्य-अगम्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगम्य (कृदन्त) + अगम्य (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; द्वन्द्वः (itaretara)—‘गम्यं च अगम्यं च’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
जानीषेyou know
जानीषे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
गो-धर्मात्from the duty of cows / from cow-duty
गो-धर्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘गवां धर्मः’
प्रार्थयन्begging, requesting
प्रार्थयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + अर्थय् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपद-प्रयोग, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (concomitant action)
स्रुषाम्of the women
स्रुषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्रु (प्रातिपदिक/स्त्रीलिङ्ग)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन