Shloka 26
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः
Transliteration
jāto manuṣyayonyāṃ vai kṣīṇe vaṃśe prajepsayā / mahāyogī sa tu balirbaddho yaḥ sa mahāmanāḥ
Translation
When the lineage had waned, desiring progeny he was born in a human womb; that Bali—bound though he was—was a great yogin, a man of lofty mind.
Word by Word
जातःborn
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त; √जन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — past passive participle used adjectivally
मनुष्य-योन्याम्in a human womb/birth
मनुष्य-योन्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मनुष्यस्य योनि)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
क्षीणेwhen (it was) diminished
क्षीणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त; √क्षि/√क्षी धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘when diminished’
वंशेin the lineage
वंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रजा-ईप्सयाwith desire for offspring/subjects
प्रजा-ईप्सया:
Hetu (हेतु/निमित्त)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + ईप्सा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रजायाः ईप्सा)
महायोगीthe great yogi
महायोगी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् योगी)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), contrast
बलिःBali
बलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम
बद्धःbound
बद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त; √बन्ध् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (correlative)
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (महान् मनः यस्य)