Shloka 51
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
अनुनीयर्क्षराजं तं निर्ययौ च तदा बिलात् / एवं स मणिमाहृत्य विशोध्यात्मानमात्मना
Transliteration
anunīyarkṣarājaṃ taṃ niryayau ca tadā bilāt / evaṃ sa maṇimāhṛtya viśodhyātmānamātmanā
Translation
Having conciliated the king of bears, he then emerged from the cave; thus, bringing back the jewel, he purified and vindicated himself by his own deed.
Word by Word
अनुनीयhaving conciliated
अनुनीय:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootअनु + नी (धातु) + ल्यप्/य (अव्ययकृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having conciliated/led along)
ऋक्षराजम्the king of bears
ऋक्षराजम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋक्षराज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (ऋक्षाणां राजा); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; 'ऋक्षराजम्' इत्यस्य पुनरुक्ति (pronoun)
निर्ययौwent out
निर्ययौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर् + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: then)
बिलात्from the cave
बिलात्:
अपादान (Source/Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: thus)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
मणिम्the jewel
मणिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आहृत्यhaving brought
आहृत्य:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ + हृ (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having brought)
विशोध्यhaving purified
विशोध्य:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootवि + शुध् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having purified/cleared)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आत्मनाby himself
आत्मना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन