Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 57
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
विभिन्नास्तु प्रजाः सर्वास्तथा ख्यातिवशेन च / इत्येवमुक्त्वा भगवान्खशामप्रतिमस्तदा
Transliteration
vibhinnāstu prajāḥ sarvāstathā khyātivaśena ca / ityevamuktvā bhagavānkhaśāmapratimastadā
Translation
Having spoken thus, the Blessed One, serene as the sky, then declared: “All beings are indeed diverse, and they differ also under the sway of fame and repute.”
Word by Word
विभिन्नाःseparated/different
विभिन्नाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-भिद् (धातु) + भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used adjectivally
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), contrastive
प्रजाःcreatures/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ख्यातिवशेनby the force of reputation/fame
ख्यातिवशेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ख्यात्या वशः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having said’
भगवान्the venerable one/Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
खशामप्रतिमःlike the evening sky
खशामप्रतिमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootख (प्रातिपदिक) + शाम (प्रातिपदिक) + प्रतिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (खस्य शाम इव प्रतिमा यस्य/खशामस्य प्रतिमः)
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)