Shloka 111
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
भवान् रजतनाभेति पिता तं प्रत्युवाच ह / मात्रानुरूपो रूपेम पितुर्वीर्येणजायते
Transliteration
bhavān rajatanābheti pitā taṃ pratyuvāca ha / mātrānurūpo rūpema piturvīryeṇajāyate
Translation
His father replied, “You are Rajatanābha.” Form accords with the mother, yet birth comes to be through the father’s potency.
Word by Word
भवान्you (sir)
भवान्:
Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (honorific 2nd person); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रजतनाभRajatanābha
रजतनाभ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरजत + नाभि (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय ‘रजता नाभिः यस्य’ (as a name); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (vocative sense implied by इति)
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्यय (quotative)
पिताfather
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-उप-√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
हindeed/then
ह:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; कथन-निपात (narrative particle)
मात्रानुरूपःconforming to the mother
मात्रानुरूपः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमातृ + अनुरूप (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष ‘मातुः अनुरूपः’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रूपेणin form/by appearance
रूपेण:
Instrument (करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पितुःof the father
पितुः:
Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (Gen.6), एकवचन
वीर्येणby (his) potency/seed
वीर्येण:
Instrument/Cause (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
जायतेis born/comes to be
जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन