Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 107
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
ततः सो ऽप्सरसां मध्ये ता जचग्राह क्रतुस्थलाम् / बुद्ध्वा वसुरुचिं तं सा भावेनैवाभ्यावर्त्तत
Transliteration
tataḥ so 'psarasāṃ madhye tā jacagrāha kratusthalām / buddhvā vasuruciṃ taṃ sā bhāvenaivābhyāvarttata
Translation
Then, amid the apsarases, he seized Kratusthalā. Taking him to be Vāsuruci, she turned back to him, led by the heart’s own feeling.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अप्सरसाम्of the apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
जग्राहseized, took
जग्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्ण), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रतुस्थलाम्Kratusthalā (name/epithet)
क्रतुस्थलाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रतुस्थला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (क्रतोः स्थलम्/स्थला)
बुद्ध्वाhaving recognized/understood
बुद्ध्वा:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
वसुरुचिम्Vasuruci
वसुरुचिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुरुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भावेनwith feeling/intent
भावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (indeed)
अभ्यावर्त्ततturned back/returned
अभ्यावर्त्तत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) with अभि-आ-उपसर्ग
Formलङ् (अनद्यतनभूत), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन