Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
स वै वेगं समुद्रस्य प्रावृट्कालेंबुजेक्षणः / क्रीडन्नेव सुखोद्विग्नः प्रावृट्कालं चकार ह
Transliteration
sa vai vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāleṃbujekṣaṇaḥ / krīḍanneva sukhodvignaḥ prāvṛṭkālaṃ cakāra ha
Translation
Lotus-eyed, he would sport in rapturous excitement and, like the ocean’s surge, bring forth the fierce onset of the rainy season.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वेगम्the force/surge
वेगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
प्रावृट्काल-अम्बुज-ईक्षणः(he) whose eyes were lotus-like (in the rainy season)
प्रावृट्काल-अम्बुज-ईक्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रावृट्काल + अम्बुज + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘प्रावृट्काले अम्बुजे इव ईक्षणे यस्य’ (one whose eyes are like lotuses in the rainy season)
क्रीडन्playing
क्रीडन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवjust/indeed
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (restrictive/emphatic)
सुख-उद्विग्नःrestless even in pleasure
सुख-उद्विग्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुख + उद्विग्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सुखेन उद्विग्नः)
प्रावृट्कालम्the rainy season
प्रावृट्कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रावृट्काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रावृटः कालः)
चकारhe made/caused
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
ह(indeed/just)
ह:
Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (expletive/metrical particle)