Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 67
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्
Transliteration
ānṛśaṃsyena śūdrāṃśca dasyūnsaṃnigraheṇa ca / dharmeṇa ca prajāḥ sarvā yathāvadanurañjayat
Translation
He won over the śūdras through compassion, restrained the bandits with firm control, and delighted all his subjects rightly through dharma.
Word by Word
आनृशंस्येनby compassion; by non-cruelty
आनृशंस्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआनृशंस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
शूद्रान्Śūdras
शूद्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
दस्यून्bandits; robbers
दस्यून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
संनिग्रहेणby restraint; by control/punishment
संनिग्रहेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसंनिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
धर्मेणby dharma; by righteousness
धर्मेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha-bodhaka (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रजाःsubjects; people
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘प्रजाः’)
यथा-वत्properly; duly
यथा-वत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + वत् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक: properly/according to rule
अनुरञ्जयत्pleased; gratified
अनुरञ्जयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद