Shloka 11
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
उत्पन्नः कलशात्पूर्वं सर्वतश्च श्रिया वृतः / सद्यःसंसिद्धकार्यं तं दृष्ट्वा विष्णुखस्थितः
Transliteration
utpannaḥ kalaśātpūrvaṃ sarvataśca śriyā vṛtaḥ / sadyaḥsaṃsiddhakāryaṃ taṃ dṛṣṭvā viṣṇukhasthitaḥ
Translation
He first arose from a vessel, encompassed on every side by the splendor of Śrī. Seeing his purpose instantly fulfilled, Viṣṇu remained poised in the heavens.
Word by Word
उत्पन्नःarisen, produced
उत्पन्नः:
कर्ता (कर्ता/Subject predicate)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formकृदन्त: भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कलशात्from a pot
कलशात्:
अपादान (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular
पूर्वम्first
पूर्वम्:
सम्बन्ध (अव्यय/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'first')
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
सम्बन्ध (अव्यय/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'on all sides')
चand
च:
सम्बन्ध (अव्यय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
श्रियाwith splendor/fortune
श्रिया:
करण (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; Instrumental singular
वृतःsurrounded, covered
वृतः:
कर्ता (कर्ता/Subject predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formकृदन्त: भूतकृदन्त/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
सम्बन्ध (अव्यय/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'immediately')
संसिद्धकार्यंwhose task was accomplished
संसिद्धकार्यं:
विशेषण (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध + कार्य (प्रातिपदिक)
Formसमास: संसिद्धं कार्यं यस्य (कर्मधारय); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (qualifying तम्)
तम्him
तम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त: क्त्वा (absolutive/gerund); अव्यय
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
खस्थितःstanding in the sky
खस्थितः:
विशेषण (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootखस्थित (प्रातिपदिक)
Formसमास: ख + स्थित (सप्तमी-तत्पुरुष/locative determinative); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (qualifying विष्णुः)