Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 47
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
तदाब्रवीद्द्विजश्रेष्ठः स्वां भार्यां वरवर्णिनीम् / मात्रासि वञ्चिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना
Transliteration
tadābravīddvijaśreṣṭhaḥ svāṃ bhāryāṃ varavarṇinīm / mātrāsi vañcitā bhadre caruvyatyāsahetunā
Translation
Then the foremost of the twice-born spoke to his fair-complexioned wife: “O gentle one, because the sacrificial caru was exchanged, you have been deceived by your mother.”
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
द्विज-श्रेष्ठःthe best of Brahmins
द्विज-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
स्वाम्his own
स्वाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
भार्याम्wife
भार्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
वर-वर्णिनीम्of excellent complexion
वर-वर्णिनीम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + वर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
मात्राby (your) mother
मात्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
असिyou are
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
वञ्चिताdeceived
वञ्चिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवञ्चित (प्रातिपदिक; कृदन्त from वञ्च् धातु)
Formकृदन्त-विशेषण (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
भद्रेO good lady
भद्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), सम्बोधन (vocative), एकवचन (singular)
चरु-व्यत्यास-हेतुनाdue to the interchange of the oblations (caru)
चरु-व्यत्यास-हेतुना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक) + व्यत्यास (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)