Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 42
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
तपस्यभिरतो नित्यमरण्यं प्रविशेश ह / गाधिः सदारस्तु तदा ऋचीकाश्रममभ्यगात्
Transliteration
tapasyabhirato nityamaraṇyaṃ praviśeśa ha / gādhiḥ sadārastu tadā ṛcīkāśramamabhyagāt
Translation
Ever devoted to austerities, he entered the forest. Then King Gādhi, together with his queen, came to Ṛcīka’s hermitage.
Word by Word
तपस्याभिरतःdevoted to austerities
तपस्याभिरतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपस्या-अभिरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (तपस्यायाम् अभिरतः)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
अरण्यम्forest
अरण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
प्रविशेशentered
प्रविशेश:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; छान्दस/पुराण-प्रयोगः
हindeed (narrative particle)
ह:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरणार्थक/इतिहाससूचक निपात
गाधिःGādhi
गाधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; व्यक्तिनाम
सदारःwith his wife
सदारः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस-दार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (दारैः सह)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
ऋचीकाश्रमम्Ṛcīka’s hermitage
ऋचीकाश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋचीक-आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋचीकस्य आश्रमः)
अभ्यगात्went to/approached
अभ्यगात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन