Shloka 79
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
भाविनोर्ऽथस्य च बलात्तत्कृतं तेन धीमता / तमधर्मेण संयुक्तं पिता भय्यारुणो ऽत्यजत्
Transliteration
bhāvinor'thasya ca balāttatkṛtaṃ tena dhīmatā / tamadharmeṇa saṃyuktaṃ pitā bhayyāruṇo 'tyajat
Translation
Driven by the force of hoped-for gain in times to come, that wise one did this deed. Seeing him joined to adharma, his father Bhayyāruṇi cast him away.
Word by Word
भाविनोःof the two future (things/persons)
भाविनोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन (Dual)
अर्थस्यof the matter/purpose
अर्थस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
बलात्from force
बलात्:
हेतु (Cause)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन (Singular)
तत्कृतम्done by him/that done
तत्कृतम्:
कर्म/विधेय (Object/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootतद् + कृत (कृ धातु; क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
तेनby him
तेन:
कर्ता (Agent/Instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
धीमताby the wise/intelligent (one)
धीमता:
कर्ता (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
अधर्मेणwith unrighteousness
अधर्मेण:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
संयुक्तम्joined/associated
संयुक्तम्:
विशेषण (Adjective of तम्)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
पिताfather
पिता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
भय्या-आरणिःBhayyāruṇi (name, probable)
भय्या-आरणिः:
कर्ता (Apposition to पिता)
TypeNoun
Rootभय्या + आरणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); नाम (proper name); पाठभेद-सूचना: IAST 'bhayyāruṇo' अस्पष्ट, सम्भाव्यः 'भय्यारुणिः/भय्या-आरणिः'
अत्यजत्abandoned/left
अत्यजत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्ग: अति-