Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 41
Gāndharva-lakṣaṇa
Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga
Devanagari script
सविस्फुलिङ्गं सज्वारं सधूममतिदारुणम् / तेन राजन्न शक्नोमि तस्मिन्स्थातुं स्व आश्रमे
Transliteration
savisphuliṅgaṃ sajvāraṃ sadhūmamatidāruṇam / tena rājanna śaknomi tasminsthātuṃ sva āśrame
Translation
It is filled with sparks, with blazing fire and with smoke—most dreadful; therefore, O King, I cannot remain there in my own āśrama.
Word by Word
स-विस्फुलिङ्गम्with sparks
स-विस्फुलिङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविस्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक) + स- (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (सह विस्फुलिङ्गैः = with sparks)
स-ज्वारम्with burning heat
स-ज्वारम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootज्वार (प्रातिपदिक) + स- (अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (सह ज्वारेण = with fever/heat)
स-धूमम्smoky / with smoke
स-धूमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधूम (प्रातिपदिक) + स- (अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (सह धूमेन = with smoke)
अति-दारुणम्exceedingly dreadful
अति-दारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक) + अति- (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (अत्यन्तं दारुणम् = exceedingly terrible)
तेनby that / therefore
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (करण), एकवचन; सर्वनाम
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (आह्वान), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
शक्नोमिI am able
शक्नोमि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्मिन्in that (place/thing)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
स्थातुम्to stay
स्थातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक; ‘to stand/stay’
स्वेin (my/one’s) own
स्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; विशेषण
आश्रमेhermitage
आश्रमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन