Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 143

Gāndharva-lakṣaṇa

Traits/Classification of the Gandharvas) and Royal-Genealogical Continuities (Vamśa-prasaṅga

तस्य चारयतः सो ऽश्वः समुद्रे पूर्वदक्षिणे / वेलासमीपे ऽपहृतो भूमिं चैव प्रवेशितः

tasya cārayataḥ so 'śvaḥ samudre pūrvadakṣiṇe / velāsamīpe 'pahṛto bhūmiṃ caiva praveśitaḥ

As the horse was being sent forth, near the shore of the southeastern sea it was stolen away and hidden within the earth.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
चारयतःwhile he was letting (it) roam
चारयतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘while (he) was causing to roam’
सःthat
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अश्वःhorse
अश्वः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समुद्रेin the ocean/sea
समुद्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पूर्वदक्षिणेin the southeast (lit. east-and-south)
पूर्वदक्षिणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootपूर्व + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण; द्वन्द्व (पूर्वश्च दक्षिणश्च) दिक्-विशेषण
वेलासमीपेnear the shore
वेलासमीपे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवेला + समीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (velāyāḥ samīpam)
अपहृतःwas stolen/abducted
अपहृतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootअप-√हृ (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूमिम्into the earth/ground
भूमिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
प्रवेशितःwas made to enter/entered
प्रवेशितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; causative nuance possible ‘made to enter’