Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
गान्धारस्येनकार्त्स्येन चायं यस्यविधिः स्मृतः / एषचैवक्रमोद्दिष्टोमध्यमांशस्य मध्यमः
Transliteration
gāndhārasyenakārtsyena cāyaṃ yasyavidhiḥ smṛtaḥ / eṣacaivakramoddiṣṭomadhyamāṃśasya madhyamaḥ
Translation
Concerning gandhāra, this ordinance is remembered in full; and this very sequence is taught as the ‘madhyama’ within the madhyama portion.
Word by Word
गान्धारस्यof Gāndhāra
गान्धारस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootगान्धार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
एनby this/with this
एन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम (enā/ena)
कार्त्स्येनin entirety/with completeness
कार्त्स्येन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकार्त्स्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
यस्यwhose/of which
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
विधिःrule/method
विधिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्मृतःis remembered/has been stated
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
क्रमःsequence/order
क्रमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उद्दिष्टःhas been indicated
उद्दिष्टः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootउद् + दिश् (धातु) → उद्दिष्ट (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मध्यमांशस्यof the middle portion/segment
मध्यमांशस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमध्यम-अंश (प्रातिपदिक); मध्यम + अंश
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास
मध्यमःthe middle (one)
मध्यमः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण