Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 32
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
षड्जर्षभश्चजानीमोमद्रकेष्वेवनान्तरे / द्वेव्द्यपरतुकिंविद्याद्द्वयमुष्णन्तिकस्यतु
Transliteration
ṣaḍjarṣabhaścajānīmomadrakeṣvevanāntare / dvevdyaparatukiṃvidyāddvayamuṣṇantikasyatu
Translation
We know ṣaḍja and ṛṣabha, in the madra-ka usage, as having no difference; but what is the distinction called dvyapara, and what is the twofold nature of uṣṇantika?
Word by Word
षड्जर्षभःṢaḍja and Ṛṣabha (notes)
षड्जर्षभः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootषड्ज-ऋषभ (प्रातिपदिक); षड्ज + ऋषभ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (copulative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
जानिमःwe know
जानिमः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन, परस्मैपद
मद्रकेषुamong the Madrakas / in Madra regions
मद्रकेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमद्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अन्तरेin between/otherwise
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्राय/क्रियाविशेषणवत्: ‘in between/otherwise’; रूपतः सप्तमी एकवचन (locative used adverbially)
द्वेtwo
द्वे:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (numeral)
द्यपरतु(unclear term; corrupt reading)
द्यपरतु:
Sambandha (सम्बन्ध/Unclear)
TypeNoun
Rootद्यपरतु (प्रातिपदिक)
Formपाठदोष/दुर्बोध; रूपनिर्णय अनिश्चित
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
विद्यात्should know
विद्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
द्वयम्a pair/twofold set
द्वयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उष्णन्तिकस्यof Uṣṇantika (proper name/term)
उष्णन्तिकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootउष्णन्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle)