Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
तयोः सकाशं यास्यामि मातो धर्मो हतो वधीत् / एवमुक्त्वा पुनर्देवी तयोरन्तिकमागमत्
Transliteration
tayoḥ sakāśaṃ yāsyāmi māto dharmo hato vadhīt / evamuktvā punardevī tayorantikamāgamat
Translation
“Mother, I shall go to those two, lest dharma be violated.” Having spoken thus, the Goddess again drew near to them.
Word by Word
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), द्विवचन; सर्वनाम
सकाशम्to the presence of
सकाशम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Goal vicinity)
TypeIndeclinable
Rootसकाश (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्राय; उपसर्गार्थे/समीपार्थक (near, in presence of); प्रायः द्वितीयान्त-प्रयोगः
यास्यामिI will go
यास्यामि:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√या (या धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मातःO mother
मातः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
धर्मःdharma
धर्मः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हतःdestroyed
हतः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त/PPP √हन् (हन् धातु) ‘हिंसायाम्’; विशेषण
वधीत्may kill
वधीत्:
क्रिया (Wish/Optative)
TypeVerb
Root√वध् (वध् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘may (it) kill’
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus/in this manner)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Root√वच् (वच् धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) ‘उक्त्वा’; √वच्; पूर्वक्रिया (having said)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
देवीthe goddess/lady
देवी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), द्विवचन; सर्वनाम
अन्तिकम्near (to)
अन्तिकम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘near (place)’; गत्यर्थे कर्मवत्
आगमत्came
आगमत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (गम् धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः आ-