Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 7
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
तामिलेत्यथ होवाच मनुर्दण्डधरस्ततः / अनुगच्छस्व भद्रं ते तमिला प्रत्युवाच ह
Transliteration
tāmiletyatha hovāca manurdaṇḍadharastataḥ / anugacchasva bhadraṃ te tamilā pratyuvāca ha
Translation
Then Manu, bearer of the staff, called to her, “O Ilā,” and said, “Follow after me; may auspiciousness be yours.” Thereupon Tamilā replied.
Word by Word
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
इलाO Ilā
इला:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootइला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे
इतिthus
इति:
उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/now)
हindeed (particle)
ह:
पादपूरण/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; वैदिक/पुराण-प्रयोगे स्मरणार्थक/पादपूरक निपात
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√वच् (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मनुःManu
मनुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिवाचक संज्ञा
दण्ड-धरःstaff-bearer
दण्ड-धरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (दण्डं धरति इति)
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Temporal/Source)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = तदनन्तरं/तस्मात् (then/from there)
अनुगच्छस्वfollow (me)
अनुगच्छस्व:
क्रिया (Command)
TypeVerb
Rootअनु-√गम् (गम् धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्गः अनु-
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
सम्बन्ध (Benediction)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; आशीर्वादार्थे (benedictive usage)
तेto you/for you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
तमिलाTamilā
तमिला:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतमिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिवाचक संज्ञा
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (वच् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः प्रति-
हindeed (particle)
ह:
पादपूरण/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पादपूरक/स्मरणार्थक निपात