Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति / तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ
Transliteration
manunaivāhamuktāsmi anugacchasva māmiti / tathā tu bruvatīṃ sādhvīmiḍāmāśritya tāvubhau
Translation
Manu had said to me, “Follow after me.” As the virtuous Iḍā spoke thus, the two of them took refuge in her and remained together.
Word by Word
मनुनाby Manu
मनुना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
अहम्me
अहम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
उक्ता(I) have been told
उक्ता:
कर्मणि-भाव (Passive predication)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य कर्मणि विशेषणम्
अस्मिam
अस्मि:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
अनुगच्छस्वfollow
अनुगच्छस्व:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअनु-गम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, आत्मनेपद
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
तथाthus/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोध-निपात (particle: but/indeed)
ब्रुवतीम्speaking (her)
ब्रुवतीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘साध्वीम्’ इत्यस्य विशेषणम्
साध्वीम्the virtuous woman
साध्वीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इडाम्Idā
इडाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आश्रित्यhaving approached/taken refuge in
आश्रित्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable)
तौthose two
तौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
उभौboth
उभौ:
कर्ता (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘तौ’ इत्यस्य विशेषणम्