Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 45
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
भर्त्तुः समीपं गच्छेति नियुक्ता च पुनः पुनः / अगमद्वडवा भूत्वाच्छाद्य रूपमनिन्दिता
Transliteration
bharttuḥ samīpaṃ gaccheti niyuktā ca punaḥ punaḥ / agamadvaḍavā bhūtvācchādya rūpamaninditā
Translation
Commanded again and again, “Go to your husband’s side,” the blameless one concealed her form and departed, taking the shape of a mare.
Word by Word
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, षष्ठी-विभक्ति (Genitive)
समीपम्to the vicinity
समीपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमीप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति; गत्यर्थे कर्म
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vakyartha (वाक्यार्थ-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)
नियुक्ताhaving been ordered
नियुक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + युज् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति; “having been instructed/ordered”
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
पुनःagain
पुनः:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (repetition for emphasis)
अगमत्went
अगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वडवाa mare
वडवा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवडवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक—“having become”
आच्छाद्यhaving concealed
आच्छाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + छद् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त अव्यय (absolutive/gerund), “having covered/concealed”
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया-विभक्ति
अनिन्दिताblameless
अनिन्दिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिन्दित (प्रातिपदिक; PPP from निन्द् with negation)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा-विभक्ति; “blameless/unreproached”