Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ
Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma
Devanagari script
वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना
Transliteration
varuṇa uvāca na śakyamutsārayituṃ madaṃbhaḥ kenacidbhavet / tathā hi me varo dattaḥ purānena viriñcinā
Translation
Varuna said: My waters cannot be displaced by anyone, for such a boon was granted to me in ancient times by Lord Brahma.
Word by Word
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation to verb)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
शक्यम्possible
शक्यम्:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त/प्रातिपदिक; शक्-धातोः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; क्तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: 'able/possible')
उत्सारयितुम्to expel, to drive out
उत्सारयितुम्:
Karma (कर्म/Object of 'possible')
TypeVerb
Rootउत्सारय् (धातु; causative of √सृ/√सार्)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive), क्रियार्थक (purpose/action)
मत्-अम्भःmy water
मत्-अम्भः:
Karta (कर्ता/Subject of 'bhavet')
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'my water'); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
केनचित्by anyone
केनचित्:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite: 'by someone/anything')
भवेत्could be / would happen
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति-अव्यय (adverb of manner: 'thus')
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; enclitic form
वरःboon
वरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
दत्तःgiven
दत्तः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'given'
पुराणेनby the ancient one
पुराणेन:
Karana (करण/Agent-instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
विरिञ्चिनाby Viriñci (Brahmā)
विरिञ्चिना:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootविरिञ्चि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन