Shloka 67
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
समुद्रिक्ततया तस्य तरङ्गास्तीरमभ्ययुः / अस्त्राग्निविद्धाकुलितजलघोषेण भूयसा
Transliteration
samudriktatayā tasya taraṅgāstīramabhyayuḥ / astrāgnividdhākulitajalaghoṣeṇa bhūyasā
Translation
In its swelling fury, its waves rushed toward the shore. The roar of the waters, struck and churned by the weapon’s fire, grew ever louder.
Word by Word
समुद्रिक्ततयाdue to the swelling
समुद्रिक्ततया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootसमुद्रिक्तता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; abstract noun: by reason of swelling
तस्यof it/that (sea)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तरङ्गाःwaves
तरङ्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तीरम्shore
तीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अभ्ययुःrushed toward, reached
अभ्ययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + या (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
अस्त्र-अग्नि-विद्ध-आकुलित-जल-घोषेणwith the roar of waters agitated and pierced by weapon-fire
अस्त्र-अग्नि-विद्ध-आकुलित-जल-घोषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + विद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आकुलित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; instrumental of accompaniment/means
भूयसाmore, greatly
भूयसा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; comparative used adverbially: more, greatly