Shloka 33
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
गंभीरघोषं जलधिं पश्यन्मुनिगणैः सह / संसेव्यमानस्तरलैर्लहरीकणशीतलैः
Transliteration
gaṃbhīraghoṣaṃ jaladhiṃ paśyanmunigaṇaiḥ saha / saṃsevyamānastaralairlaharīkaṇaśītalaiḥ
Translation
Beholding the deep-voiced ocean together with the hosts of sages, he was soothed by the cool spray-drops of the swift, shimmering waves.
Word by Word
गंभीर-घोषम्deep-sounding
गंभीर-घोषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootगंभीर (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन; ‘घोषः गंभीरः’ इति कर्मधारय; ‘जलधिम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
जलधिम्the ocean
जलधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजलधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → पश्यत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/शत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्तरि—‘seeing’
मुनि-गणैःwith groups of sages
मुनि-गणैः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन; ‘मुनीनां गणः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition/adverb)
संसेव्यमानःbeing served/attended
संसेव्यमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-सेव् (धातु) → संसेव्यमान (कृदन्त, शानच्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; ‘being attended/served’
तरलैःby trembling/moving (ones)
तरलैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतरल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन; विशेषण—‘...शीतलैः’ इत्यादीनां सह
लहरी-कण-शीतलैःby cool (sprays) of wave-droplets
लहरी-कण-शीतलैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootलहरी (प्रातिपदिक) + कण (प्रातिपदिक) + शीतल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन; ‘लहर्याः कणैः शीतलाः’ इति बहुपद-तत्पुरुष; करणत्वेन