Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
निरयात्सागराः सर्वे नष्टपापा दिवं ययुः / एवं सा सागरान्सर्वान्दिवं नीत्वा महान्दी
Transliteration
nirayātsāgarāḥ sarve naṣṭapāpā divaṃ yayuḥ / evaṃ sā sāgarānsarvāndivaṃ nītvā mahāndī
Translation
All the sons of Sagara were freed from hell; their sins were destroyed, and they went to heaven. Thus did that great river lead all the Sagaras to the celestial realm.
Word by Word
निरयात्from hell
निरयात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनिरय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन
सागराःthe Sagaras (sons of Sagara)
सागराः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), बहुवचन; विशेषण
नष्ट-पापाःwhose sins were destroyed
नष्ट-पापाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (√नश् धातु + क्त) + पाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), बहुवचन; बहुव्रीहिः (येषां पापं नष्टम्)
दिवम्to heaven
दिवम्:
गतिकर्म (Goal/Object of motion)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म/गति), एकवचन; गत्यर्थक कर्म
ययुःwent
ययुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)
साshe (the river)
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; pronoun
सागरान्the Sagaras
सागरान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; विशेषण
दिवम्to heaven
दिवम्:
गतिकर्म (Goal/Object of motion)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म/गति), एकवचन
नीत्वाhaving led
नीत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having led/taken’
महानदीthe great river
महानदी:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहानदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः (महती नदी)