Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
स चापि तद्वरं तस्मै प्रददौ भक्तवत्सलः / मेरोर्मूर्ध्नस्ततो गङ्गां पतं ती शिरसात्मनः
Transliteration
sa cāpi tadvaraṃ tasmai pradadau bhaktavatsalaḥ / merormūrdhnastato gaṅgāṃ pataṃ tī śirasātmanaḥ
Translation
Śiva, ever tender to his devotees, granted him that boon. Then from Meru’s summit Gaṅgā descended, falling and flowing while being borne upon his head.
Word by Word
सःhe (Śiva)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
चand
च:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-निपात (also/even)
तत्-वरम्that boon
तत्-वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; कर्मधारय (सः वरः)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
प्रददौgranted/gave
प्रददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भक्त-वत्सलःaffectionate to devotees
भक्त-वत्सलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभक्त + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of सः); षष्ठी-तत्पुरुष (भक्तानां वत्सलः)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
मूर्ध्नःof the summit/head
मूर्ध्नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (on the head/summit of)
ततःfrom there/then
ततः:
Apadana/Source (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमार्थक-अव्यय (thereupon/from there)
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
पतन्तीम्falling
पतन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of गङ्गाम्)
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध