Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम्
Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath
Devanagari script
एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः / पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष
Transliteration
evaṃ mahānahimadīdhitivaṃśamauliratnāya yamānavapuruttarakosaleśaḥ / pūrṇenduvatsakalalokamano 'bhirāmaḥ sārddha prajābhirakhilābhiralaṃ jaharṣa
Translation
Thus the lord of Northern Kosala in Yamanavapura—crown-jewel of the Mahā-nahima-dīdhiti line—delighting the hearts of all worlds like the full moon, rejoiced exceedingly together with all his subjects.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
महान्great
महान्:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
अहिमदीधितिAhi-ma radiance (epithet)
अहिमदीधिति:
समासाङ्ग (Compound member)
TypeNoun
Rootअहिम + दीधिति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (दीधिति-स्त्री), प्रातिपदिक-रूपेण समासपद; समासः—तत्पुरुष: अहिमस्य दीधितिः (the radiance of the serpent; i.e., a famed lineage epithet)
वंशमौलिरत्नायto the crest-jewel of the dynasty
वंशमौलिरत्नाय:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative—‘to/for’)
TypeNoun
Rootवंश + मौलि + रत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष: वंशस्य मौलिरत्नम् (crest-jewel of the lineage)
यमानवपुरुत्तरकोसलेशःthe lord of Northern Kosala of Yamanavapura
यमानवपुरुत्तरकोसलेशः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयमानवपुर + उत्तरकोसल + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष: (यमानवपुरस्य) उत्तरकोसलस्य ईशः (lord of Northern Kosala, (at) Yamanavapura)
पूर्णेन्दुवत्like the full moon
पूर्णेन्दुवत्:
क्रियाविशेषण/उपमा
TypeIndeclinable
Rootपूर्णेन्दु + वत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative adverb) ‘like a full moon’
सकललोकमनःthe hearts of all people
सकललोकमनः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसकल + लोक + मनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष: सकलस्य लोकस्य मनः (the mind/heart of all people)
अभिरामःcharming/delightful
अभिरामः:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootअभिराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (pleasing/charming)
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
सह (Accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formसहवाचक-अव्यय (with/together)
प्रजाभिःwith the subjects
प्रजाभिः:
सह (Saha/Accompaniment)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
अखिलाभिःall (of them)
अखिलाभिः:
सहकारकविशेषण
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; प्रजाभिः इति विशेषणम्
अलम्greatly/abundantly
अलम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय, पर्याप्त्यर्थे/अत्यर्थे (enough/very much; intensifier)
जहार्षrejoiced
जहार्ष:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootहृष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्