Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
दिधक्षुरिव पातालांल्लोकान्सांकर्षणो ऽनलः / शुशुभे धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः
Transliteration
didhakṣuriva pātālāṃllokānsāṃkarṣaṇo 'nalaḥ / śuśubhe dharṣaṇakrodhaparāmarśavidīpitaḥ
Translation
Like the Saṅkarṣaṇa-fire that would burn the nether worlds, he shone—kindled by the touch of wrath born of insult.
Word by Word
दिधक्षुःwishing to burn
दिधक्षुः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) + सन् (इच्छार्थक)
Formसन्नन्त-प्रातिपदिक (desiderative), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः’ इति विशेष्यस्य विशेषण
इवas if
इव:
उपमान (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
पातालान्the nether regions
पातालान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन
लोकान्worlds
लोकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सांकर्षणःSaṃkarṣaṇa
सांकर्षणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसांकरषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (विशेष-नाम)
अनलःfire
अनलः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सांकर्षणस्य उपमेय/रूपक
शुशुभेshone, appeared splendid
शुशुभे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितःkindled by the touch of insult and anger
धर्षणक्रोधपरामर्शविदीपितः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्षण + क्रोध + परामर्श + वि-दीपित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास; अन्त्यपद ‘विदीपित’ = वि-दीप् (धातु) + क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अनलः/सांकर्षणः’ इति विशेष्यस्य विशेषण