Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः
Transliteration
dhayatyatrātivisraṃbhāt kṛśāpi hariṇī stanam / karoti mṛgaśṛṅgāgre gaṇḍakaṇḍūyanaṃ ruruḥ
Translation
Here, through great trust, even a lean doe suckles; and the ruru-deer scratches its cheek upon the tip of a stag’s horn.
Word by Word
धयतिsuckles/drinks milk
धयति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)
अति-विस्रंभात्from great trust/confidence
अति-विस्रंभात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअति + विस्रंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; हेतु/कारणार्थे (cause)
कृशाthin/lean
कृशा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (qualifier)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे (also/even)
हरिणीdoe (female deer)
हरिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्तनम्breast/udder
स्तनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्तन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
करोतिdoes/makes
करोति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मृग-शृङ्ग-अग्रेon the tip of a deer's horn
मृग-शृङ्ग-अग्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; अधिकरण (location)
गण्ड-कण्डूयनम्scratching of the cheek
गण्ड-कण्डूयनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगण्ड (प्रातिपदिक) + कण्डूयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रुरुःa ruru-deer (male deer)
रुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन