Shloka 32
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
Transliteration
iti dattvā varaṃ rājñe sagarāya mahāmuniḥ / sabhāryāmanumānyainaṃ visasarja purīṃ prati
Translation
Thus the great sage granted a boon to King Sagara; giving his assent to him together with his queens, he dismissed him to return to the city.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यादि-निपात (quotative/closure particle)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable): 'having given'
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
राज्ञेto the king
राज्ञे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative, 4th), एकवचन
सगरायto Sagara
सगराय:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative, 4th), एकवचन
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन; कर्मधारय: महान् मुनिः (great sage)
स-भार्याम्together with (his) wife
स-भार्याम्:
Sahartha (सहार्थ/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootस-भार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन; अव्ययीभाव: भार्यया सह (together with (his) wife)
अनुमान्यhaving granted leave/approved
अनुमान्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Anterior action)
TypeVerb
Rootअनु-मन् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (gerund), अव्यय: 'having assented/approved, having taken leave'
एनम्him
एनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
विससर्जdismissed/sent forth
विससर्ज:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (कर्म/Object of motion)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Gati (गति/Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-पूर्वसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable)