Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 48
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्
Transliteration
kṛtapraṇāmaṃ nṛpatimṛṣiraurvaḥ pratāpavān / upaviśeti premṇā vai saha tābhyāṃ samādiśat
Translation
To the king who had finished his obeisance, the mighty sage Aurva lovingly said, “Be seated,” together with your two queens.
Word by Word
कृत-प्रणामम्having made obeisance
कृत-प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त) + प्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (one who has made obeisance) विशेषण
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
और्वःAurva
और्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम (proper name)
प्रतापवान्mighty, illustrious
प्रतापवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक विशेषण
उपविशsit down
उपविश:
Preraka (प्रेरक/आज्ञा)
TypeVerb
Rootउप + विश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: 'together with')
ताभ्याम्with those two (women)
ताभ्याम्:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; सर्वनाम (referring to the two wives)
समादिशत्instructed, directed
समादिशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + दिश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद