Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्
Transliteration
stabdhekṣaṇairlakṣyamāṇo mārgopānte śikhaṇḍibhiḥ / priyābhyāṃ darśayanrājansāraṅgāṃstimitekṣaṇān
Translation
Peacocks by the roadside watched him with unblinking eyes. O King, as he went he pointed out to his beloved queens the sāraṅga deer, calm and steady of gaze.
Word by Word
स्तब्ध-ईक्षणैःwith fixed/stunned looks
स्तब्ध-ईक्षणैः:
करण (Karaṇa/Instrument—by means of looks)
TypeAdjective
Rootस्तब्ध (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (स्तब्धानि ईक्षणानि)
लक्ष्यमाणःbeing noticed/observed
लक्ष्यमाणः:
कर्म (Karma—one being observed)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (present passive participle): पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मार्ग-उपान्तेat the roadside/edge of the path
मार्ग-उपान्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक) + उपान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मार्गस्य उपान्तः)
शिखण्डिभिःby peacocks
शिखण्डिभिः:
कर्ता (Karta/Agent—of observing)
TypeNoun
Rootशिखण्डिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रियाभ्याम्with (his) two beloved wives
प्रियाभ्याम्:
सहकारक/करण (Instrument/Accompaniment)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
दर्शयन्showing
दर्शयन्:
कर्ता (Karta—doer of showing)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदी शतृ-प्रत्यय (present active participle): पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सारङ्गान्deer
सारङ्गान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसारङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
तिमित-ईक्षणान्with steady eyes
तिमित-ईक्षणान्:
कर्म (Karma—qualifier of object)
TypeAdjective
Rootतिमित (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारयः (तिमितानि ईक्षणानि येषाम्) विशेषणम् (सारङ्गान्)