Shloka 45
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
मन्त्रिष्वमात्यवर्गेषु राज्ये वा सकले ऽधुना / दिष्ट्या च विजिताः सर्वे समग्रबलवाहनाः
Transliteration
mantriṣvamātyavargeṣu rājye vā sakale 'dhunā / diṣṭyā ca vijitāḥ sarve samagrabalavāhanāḥ
Translation
Are your ministers and officials, and indeed the whole kingdom, in good order now? And by good fortune, have all enemies been conquered, with your forces and mounts fully arrayed?
Word by Word
मन्त्रिषुamong ministers
मन्त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अमात्य-वर्गेषुamong groups of officials
अमात्य-वर्गेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अमात्यानां वर्गाः)
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
सकलेin the whole (realm)
सकले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण
अधुनाnow
अधुना:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
दिष्ट्याby good fortune
दिष्ट्या:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘good fortune’ (instrumental of cause/means)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
विजिताःconquered/subdued
विजिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-जि (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
समग्र-बल-वाहनाःwith complete forces and vehicles
समग्र-बल-वाहनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (समग्रं बलं च वाहनं च येषाम्/येषु)