Shloka 42
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
आस्यतामिति होवाच सह सर्वैर्नरेश्वरैः / उपाविशत्ततो राजा काञ्चने परमासने
Transliteration
āsyatāmiti hovāca saha sarvairnareśvaraiḥ / upāviśattato rājā kāñcane paramāsane
Translation
Then, together with all the kings, he said, “Be seated.” Thereupon the king sat upon the supreme golden throne.
Word by Word
आस्यताम्(you all) sit
आस्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद; आदेश/आज्ञार्थ
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रसिद्ध्यर्थ/स्मरणार्थ
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे; सह + तृतीया (with + instrumental)
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषण
नर-ईश्वरैःwith the lords of men (kings)
नर-ईश्वरैः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् ईश्वराः)
उपाविशत्sat down
उपाविशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
काञ्चनेon golden
काञ्चने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; विशेषण
परम-आसनेon the excellent seat
परम-आसने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; कर्मधारय (परमं आसनम्)