Shloka 30
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अनुज्ञातस्तया राजा निश्चक्राम तदालयात् / ततः सानुचरो राजा श्वेतव्यजनवीजितः
Transliteration
anujñātastayā rājā niścakrāma tadālayāt / tataḥ sānucaro rājā śvetavyajanavījitaḥ
Translation
Granted leave by her, the king departed from that residence; then, attended by his retinue, he proceeded while white chāmaras fanned him.
Word by Word
अनुज्ञातःpermitted
अनुज्ञातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√ज्ञा (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been permitted’
तयाby her
तया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्ता-निर्देश), एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निश्चक्रामwent out
निश्चक्राम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस्-√क्रम् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपद-परिपाट्या भूतार्थे (perfect used as past narrative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘went out’
तत्-आलयात्from that residence
तत्-आलयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ‘तस्य आलयात्’
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/हेतुवाचक अव्यय (then/thereafter)
स-अनुचरःwith attendants
स-अनुचरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + अनुचर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘राजा’ इत्यस्य
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्वेत-व्यजन-वीजितःfanned with white fly-whisks
श्वेत-व्यजन-वीजितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक) + व्यजन (प्रातिपदिक) + वीजित (प्रातिपदिक; √वीज् धातोः क्त)
Formक्त (PPP) समासान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘श्वेतैः व्यजनैः वीजितः’