Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 37
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
त्वं नः सुहृत्पिता माता लोकानां च गुरुर्विभो / तस्मादस्मान्महाभाग परित्रातुं त्वमर्हसि
Transliteration
tvaṃ naḥ suhṛtpitā mātā lokānāṃ ca gururvibho / tasmādasmānmahābhāga paritrātuṃ tvamarhasi
Translation
O Lord, you are our friend, our father and mother, and the guru of all the worlds; therefore, O greatly blessed one, you are worthy to protect and deliver us.
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम-रूपम्
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive) बहुवचन/एकवचन-सम्भव (enclitic ‘naḥ’); ‘of us/our’
सुहृत्-पिता(our) friend and father
सुहृत्-पिता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative/विशेष्य-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुहृत् (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (समाहार/इतरेतर) ‘friend and father’—समस्तपदम् एकवचने प्रयुक्तम् (एकवचन-प्रयोगः)
माताmother
माता:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लोकानाम्of the worlds/people
लोकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गुरुःteacher
गुरुः:
प्रेडिकेट-नाम (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विभोO mighty one
विभो:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; हेतौ/तस्मात् = ‘therefore’ (ablatival adverb)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, बहुवचन
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः—महान् भागः यस्य (सम्बोधन-प्रयोगः)
परित्रातुम्to rescue
परित्रातुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootपरि + त्रा (त्रा धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) ‘to protect/rescue’; उपसर्गः ‘परि’
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अर्हसिought/are fit
अर्हसि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (अर्ह् धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन