Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः
Transliteration
vibhinnarājyabhogarddhisvadārāpatyabāndhavāḥ / kevalaṃ prāṇarakṣārthaṃ tvāṃ tvayaṃ śaraṇaṃ gataḥ
Translation
Cut off from kingdom, pleasures, prosperity, and from our wives, children, and kin, we have come to you for refuge solely to save our lives.
Word by Word
विभिन्न-राज्य-भोग-ऋद्धि-स्व-दार-पत्य-बान्धवाः(we) deprived of kingdom, enjoyments, prosperity, wife, children, and kin
विभिन्न-राज्य-भोग-ऋद्धि-स्व-दार-पत्य-बान्धवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + राज्य (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + ऋद्धि (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + अपत्य (प्रातिपदिक) + बान्धव (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (list-like compound) functioning as a बहुव्रीहि-like descriptor of persons; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; ‘(we) whose kingdoms, enjoyments, prosperity, own wives, children, and relatives are lost/separated’
केवलम्only
केवलम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
प्राण-रक्षा-अर्थम्for the sake of protecting life
प्राण-रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअर्थे अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रयोग; द्वितीया (Accusative) एकवचन used adverbially = ‘for the sake of’
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative), एकवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन
शरणम्as refuge
शरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; with गम् ‘to take as refuge’
गताःhave gone (taken refuge)
गताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; finite sense ‘have gone’