Shloka 15
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः / तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव
Transliteration
yaste 'parādhaṃ kṛtavānduṣṭamantripracoditaḥ / tasya daṇḍo mayā dattaḥ prasahya munipuṅgava
Translation
“O foremost of sages, the one who wronged you, urged on by wicked ministers—I have dealt him punishment, firmly and by force.”
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (Dative), एकवचन
अपराधम्offense
अपराधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
कृतवान्has committed
कृतवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्तवतुँ → कृतवत् (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्तवतुँ); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (one who has done)
दुष्ट-मन्त्रि-प्रचोदितःinstigated by wicked ministers
दुष्ट-मन्त्रि-प्रचोदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + मन्त्रिन् (प्रातिपदिक) + प्रचोदित (प्र + चुद् धातु + क्त)
Formसमास: तत्पुरुष (दुष्टैः मन्त्रिभिः प्रचोदितः / दुष्टमन्त्रिणा प्रचोदितः—अर्थे); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; यः इत्यस्य विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
दण्डःpunishment
दण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (Instrumental), एकवचन
दत्तःgiven, inflicted
दत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; दण्डः इत्यस्य विशेषण
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र + सह् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'प्रसह्य' = forcibly, having used force
मुनि-पुङ्गवO best of sages
मुनि-पुङ्गव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां पुङ्गव); पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन