Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 11
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
साक्षाद्भृगुमिवासीनं निग्रहानुग्रहक्षमम् / पपात चरणोपान्ते ह्यष्टाङ्गालिङ्गितावनिः
Transliteration
sākṣādbhṛgumivāsīnaṃ nigrahānugrahakṣamam / papāta caraṇopānte hyaṣṭāṅgāliṅgitāvaniḥ
Translation
Seeing the sage seated as if Bhrigu himself, able both to restrain and to bestow grace, he fell at the edge of his feet, embracing the earth in eight-limbed prostration.
Word by Word
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
भृगुम्Bhrigu (sage)
भृगुम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
इवlike, as
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
आसीनम्seated
आसीनम्:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootआस् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → आसीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying the person fallen at the feet)
निग्रह-अनुग्रह-क्षमम्capable of restraint and favor
निग्रह-अनुग्रह-क्षमम्:
Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिग्रह (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formसमास: द्वन्द्व (निग्रहश्च अनुग्रहश्च) + ततः 'क्षम' इति विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
पपातfell down
पपात:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चरण-उपान्तेnear the feet
चरण-उपान्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + उपान्त (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (चरणस्य उपान्तः); पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अष्ट-अङ्ग-आलिङ्गित-अवनिःone prostrating with eight limbs (touching the ground)
अष्ट-अङ्ग-आलिङ्गित-अवनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्ट (संख्या-प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + आलिङ्गित (आ + लिङ्ग् धातु + क्त) + अवनि (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि—'अष्टाङ्गैः आलिङ्गिता अवनिः यस्य सः' (one whose earth is embraced with eight limbs); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन