Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 2
Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara
Devotional Hymn and Boon to the Bhargava
Devanagari script
तुष्टाव प्रयतो भूत्वा निर्विशेष विशेषवत् / अद्वयं द्वैतमापन्नं निर्गुणं सगुणात्मकम्
Transliteration
tuṣṭāva prayato bhūtvā nirviśeṣa viśeṣavat / advayaṃ dvaitamāpannaṃ nirguṇaṃ saguṇātmakam
Translation
With disciplined reverence he offered praise: to the One who is without distinction yet appears as the manifold; who is non-dual yet seems to enter duality; who is nirguṇa, yet manifests as saguṇa.
Word by Word
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
प्रयतःdevout; self-controlled
प्रयतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of the praiser) ‘restrained/devout’
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund), ‘having become’; अव्यय
निर्विशेषम्undifferentiated
निर्विशेषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर्-विशेष (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/नञ्-प्राय ‘without distinctions’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (object of praise)
विशेषवत्as if possessing distinctions
विशेषवत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविशेषवत् (प्रातिपदिक)
Formवतुप्-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (paired with previous)
अद्वयम्non-dual
अद्वयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-द्वय (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष ‘non-dual’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
द्वैतम्duality
द्वैतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वैत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आपन्नम्having assumed; attained
आपन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-पद् (धातु)
Formक्त (Past passive participle/कृत), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifies dvaitam)
निर्गुणम्without attributes
निर्गुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर्-गुण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष ‘without qualities’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
सगुण-आत्मकम्having an attributed nature
सगुण-आत्मकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस-गुण (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष ‘having the nature of being with qualities’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण